Thể thao Việt Nam đứng ở đâu trên bản đồ thế giới?
Dân trí

Đoạt 18 tấm vé tham dự Olympic được xem là bước tiến đáng kể của TTVN. Tuy nhiên, mục tiêu cuối cùng, bao giờ cũng là những tấm huy chương. Ở khía cạnh này, TTVN đã thất bại nặng nề tại Olympic năm nay, một lần nữa lại phải hỏi, mình đang đứng ở đâu?


Vỏ ốc tâm lý
Người hâm mộ Việt Nam đã quá quen thuộc với những lý giải về các thất bại là do tâm lý. Vì tâm lý mà hàng loạt các VĐV, đã rơi rụng ngay từ đầu. Vì tâm lý, những niềm hy vọng đã đánh rơi huy chương trong gang tấc. Nói chung, thất bại nào cũng có thể lý giải về tâm lý. Thế nhưng, hết kỳ Olympic này đến kỳ Olympic khác, cứ mang tâm lý ra để làm vỏ ốc, khiến nhiều người thấy phát chán bởi nó không còn thuyết phục.

Chẳng hạn như tay vợt hạng 11 thế giới Nguyễn Tiến Minh. Tay vợt này quanh năm suốt tháng thi đấu các giải đấu lớn nhỏ trên thế giới, nhưng vẫn bị tâm lý thì cũng thật đáng trách. Nếu như 4 năm trước, thất bại của Tiến Minh là điều dễ hiểu, bởi anh còn quá ít kinh nghiệm, còn lần này lại là nỗi thất vọng vô bờ.

Thêm một lần nữa Tiến Minh gây thất vọng ở Olympic (Ảnh: Sơn Dũng)

Ngay trận ra quân, Tiến Minh đã thi đấu chật vật với đối thủ kém mình mấy chục bậc trên BXH. Ở trận thứ 2, trước đối thủ kém mình 10 bậc Tiến Minh càng chẳng thể hiện được gì. Nhìn khuôn mặt Tiến Minh nhợt nhạt trả lời phỏng vấn báo chí sau trận đấu, thật đáng thương cho anh.

Lực sĩ Trần Quốc Toàn, đánh rơi huy chương cũng được lý giải là do...tâm lý. Chẳng là trước khi VĐV này nâng tạ, có 2 CĐV là du học sinh Việt Nam cổ vũ quá to khiến Toàn bị giật mình. Chi tiết này được ông TTK Ủy Ban Olympic Việt Nam lý giải, khiến nhiều người phải phì cười.

Đáng cười ở chỗ, 1 VĐV đỉnh cao tầm Olympic chỉ vì tiếng cổ vũ mà bị tâm lý thì không còn gì để nói. Nếu chỉ vì cổ vũ, có lẽ chẳng VĐV nào nâng được tạ bởi hầu như VĐV nước nào lên tranh tài, cũng nhận được những tiếng hò reo khích lệ.

Thất bại của Hoàng Xuân Vinh được xem là dễ thông cảm nhất bởi trong môn bắn súng, diễn biến tâm lý luôn thay đổi sau từng giây, từng loạt đạn và VĐV nào không vững vàng, sẽ thất bại. Chính Xuân Vinh chỉ vì tâm lý mà bắn hụt viên cuối cùng, dẫn đến việc mất HCV tại Asiad 2 năm trước.

Những VĐV có tên tuổi như Tiến Minh, Quốc Toàn, Xuân Vinh...còn bị tâm lý thì những VĐV ít kinh nghiệm như Hoàng Ngọc (bắn súng), Phạm Thị Hài/Phạm Thị Thảo (rowing), Huỳnh Châu, Diệu Linh (taekwondo), Nguyễn Thị Lụa (vật)...bị tâm lý cũng là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, vì sao VĐV lại bị tâm lý, dẫu cái lý do tâm lý đó luôn là “vỏ bọc” để giải thích cho những thất bại? Tất cả cũng bắt nguồn từ: Trình độ.

Đông nhưng không tinh
Trước khi Olympic diễn ra, nhiều người đã lo ngại cho chuyến hành quân rầm rộ của đoàn TTVN tới Olympic. Có 18 VĐV nhưng có tới 38 người “ăn theo”, bao gồm các quan chức, nhân viên y tế, truyền thông...Bỏ qua vấn đề đội quân “ăn theo” nhiều bởi “ta có tiền thì ta cứ đi”, nhưng liệu những người đi theo đó, đã hỗ trợ tốt nhất cho các VĐV.

Cứ nhìn một mình Tiến Minh loay hoay mà không có HLV nhắc nhở chiến thuật, nhìn một Trần Lê Quốc Toàn đăng ký mức tạ rồi khởi động thiếu hợp lý...đủ thấy, đội quân “ăn theo” đã không cho thấy vai trò của mình trong chuyến đi này. Song, nếu lấy đó để làm lý do giải thích thất bại là chưa đủ.

Thể thao Việt Nam cần phải có chiến lược đầu tư trọng điểm

Thất bại của đoàn TTVN có nhiều yếu tố, từ khâu chuẩn bị, tâm lý, sự hỗ trợ của BHL...nhưng, có một yếu tố mà ai cũng phải thừa nhận, chính là trình độ của VĐV Việt Nam chưa đủ tầm ở sân chơi Olympic.

Nhiều gương mặt đã "rơi rụng” ngay từ vòng loại. Trong số này, đa số đều được dự báo là sẽ chia tay sớm với Olympic bởi trình độ so với các đối thủ còn quá chênh lệch. Võ sĩ Văn Ngọc Tú lĩnh ấn tiên phong cho đoàn TTVN mang theo kỳ vọng "mở hàng” may mắn.

Tuy nhiên, "Nữ hoàng judo Đông Nam Á” đã đụng ngay phải võ sĩ số 1 người Brazil và kết quả là thua chóng vánh. Hà Thanh, Phước Hưng, Ngân Thương (TDDC) cũng được xếp vào dạng nhiều kinh nghiệm trận mạc. Thế nhưng, cả ba không thể nâng độ khó để có thể đọ với các đối thủ, vì vậy thua cũng là điều dễ hiểu.

Lê Thị Hoàng Ngọc ở môn bắn súng có vé tham dự Olympic một cách may mắn khi cô được đôn vị trí. Vì thế, tham dự Olympic cũng đã là một thành công chứ không mơ ước gì hơn. Tiếp đến, Ánh Viên cũng được dự đoán sẽ về nước sớm và điều đó đã xảy ra. Mục tiêu duy nhất của Ánh Viên tại Thế vận hội lần này là vượt lên chính mình.

Những thất bại của Nguyễn Tiến Nhật (đấu kiếm) và Phạm Thị Hài/Phạm Thị Thảo (rowing), Nguyễn Thị Lụa (vật), Huỳnh Châu, Diệu Linh (taekwondo), Việt Anh, Thanh Phúc (điền kinh)... gần như là hiển nhiên. Trong số này, có những thất bại thua tới 1-13 của Diệu Linh, 0-5 của Lụa hay thành tích quá kém của Phạm Thị Hài/Phạm Thị Thảo phản ánh đúng thực lực của VĐV Việt Nam.

Những thất bại của Xuân Vinh, Quốc Toàn đáng tiếc hơn, nhưng không thể lấy lý do kém may mắn để lý giải. Nếu cho rằng, chỉ cần Toàn cố thêm 2kg nữa, còn Vinh cố thêm 0,1 điểm nữa ở Olympic tới là có huy chương, thì suy nghĩ đó hoàn toàn là sai lầm. Thực tế, đó lại là một khoảng cách cực lớn và trong điều kiện hiện tại, các VĐV Việt Nam làm được như vậy cũng là một nỗ lực quá lớn.

TTVN chưa bao giờ có số lượng VĐV tham dự đông như lần này, nhưng số lượng lại không đi với chất lượng. Tất cả cho thấy, chúng ta vẫn chưa có môn mũi nhọn để cứ tham dự là có cửa tranh huy chương. Do đó, thất bại của đoàn TTVN, nếu không được nhìn ra một cách sâu rộng, sẽ không bao giờ chúng ta đủ tầm ở sân chơi Olympic.

Mỹ thống trị Olympic nhờ thể thao học đường
Tuổi trẻ


Các trường học đã giúp đoàn thể thao Mỹ đoạt hơn 80 huy chương tại Olympic London. Nổi bật nhất là Đại học Southern California (USC) với 24 huy chương các loại. Trong đó có 12 HCV, nhiều hơn cả đoàn xếp thứ năm chung cuộc là Đức.

Allyson Felix (USC) - người đã mang về cho Mỹ 3 HCV ở Olympic London - Ảnh: Reuters

Olympic London đã khép lại sau hơn nửa tháng tranh tài sôi nổi, kết quả đoàn Mỹ dẫn đầu bảng tổng sắp với 104 huy chương, trong đó có 46 HCV, 29 HCB và 29 HCĐ. Suốt lịch sử 116 năm của Olympic mùa hè, Mỹ đã đoạt tổng cộng 2.400 huy chương các loại, hơn rất xa so với hai đối thủ xếp tiếp theo là Liên Xô cũ (1.010 huy chương) và Đức (895 huy chương).

Đâu là bí quyết giúp Mỹ gặt hái thành công ở Olympic? Các chuyên gia thể thao và giới truyền thông quốc tế đã trả lời: “Thể thao học đường giúp Mỹ cất cánh!”. Nhận định này xuất phát từ thực tế hầu như ở đợt tranh tài Olympic nào, các VĐV thuộc các trường học cũng đều đóng góp hơn phân nửa số huy chương cho đoàn Mỹ. Theo thống kê của tờ Los Angeles Times (Mỹ), tính riêng ở Olympic London, các trường học đã đóng góp gần 80 huy chương cho đoàn Mỹ.

Nhiều nhất là USC với 41 VĐV tranh tài và đoạt 24 huy chương các loại (12 HCV, 9 HCB và 3 HCĐ). Ngoài ra, các trường như Cal & Stanford (16 huy chương), Washington (11 huy chương), California, Los Angeles (8 huy chương), Arizona (4 huy chương), Oregon (3 huy chương), ASU (Trường đại học bang Arizona, 2 huy chương)... Riêng Trường trung học Regis Jesuit (Colorado) chỉ với đại diện duy nhất là nữ kình ngư 17 tuổi Missy Franklin đã đóng góp đến 4 HCV và 1 HCB.

Nữ sinh 17 tuổi Missy Franklin của Trường trung học Regis Jesuit đã đoạt 4 HCV và 1 HCB ở Olympic London - Ảnh: Reuters

Các chuyên gia đã đưa ra một giả thuyết vui: nếu USC được đại diện thi đấu như một quốc gia, họ sẽ xếp thứ 11 trên bảng tổng sắp huy chương và đứng thứ năm nếu xét về số lượng HCV. Không riêng gì ở Olympic London, kể từ năm 1904 đến nay, USC đã cử tổng cộng 418 VĐV đại diện nước Mỹ tranh tài ở Olympic và đoạt 287 huy chương (135 HCV, 87 HCB và 65 HCĐ). Như vậy ở mỗi kỳ Olympic, họ đều đóng góp cho đoàn Mỹ tối thiểu 1 HCV.

Với thành tích đó, USC có thể đứng thứ 16 trên bảng tổng sắp huy chương Olympic từ trước đến nay và xếp hạng 12 nếu chỉ xét về số HCV. Vì vậy, USC còn được người hâm mộ Mỹ gọi là “ngôi nhà của những VĐV Olympic (hoặc những người kiệt xuất)”. Giám đốc điền kinh USC Charles Griffin Cale tự hào nói: “Chúng tôi cực kỳ tự hào vì đã có nhiều đóng góp cho thể thao Mỹ ở các kỳ Olympic”.

Hai VĐV thành công nhất của USC ở Olympic London là nữ kình ngư Rebecca Soni và nữ VĐV điền kinh Allyson Felix. Cả hai đều đoạt được ba huy chương. Trong đó Felix đoạt 3 HCV ở các nội dung chạy: 200m, 4x100m và 4x400m. Soni đoạt 2 HCV ở nội dung 200m bơi ếch, 4x100m bơi hỗn hợp và HCB 100m bơi ếch.

Sự thành công của USC đã trở thành mục tiêu và động lực khiến các trường đại học khác trên khắp nước Mỹ phấn đấu noi theo. Và đến giờ rất nhiều trường đã cung cấp những VĐV thể thao hàng đầu cho Mỹ tranh tài ở các giải thế giới. Chẳng hạn, Trường đại học California, Los Angeles (UCLA) đã đóng góp cho Mỹ 110 HCV, 64 HCB và 65 HCĐ ở các kỳ Olympic.

Không riêng gì Mỹ, đoàn thể thao Anh thành công cũng nhờ thể thao học đường khi có đến 60% trong tổng số 65 huy chương của họ được mang về từ các học sinh, sinh viên.