Bệnh vẩy nến

Bệnh vẩy nến là do sự rối loạn điều tiết tạo nên một màng ngăn bám chặt trên da. Màng bám này sản sinh tế bào nhanh gấp 10 lần so với bình thường rồi chết. Nhưng thay vì mất đi như tế bào chết bình thường thì nó nổi lên thành từng vẩy trắng.

Chúng thường xuất hiện ở đầu gối, khuỷu tay, da đầu nhưng đôi khi cả ở thân thể, gan bàn tay, bàn chân và các ngón chân.

Triệu chứng của bệnh vẩy nến:

- Các tế bào da chết dày lên, những nốt vẩy da gây ngứa, các vẩy như vẩy cá trên da ngày càng phát triển. Sâu dưới vẩy có màu hồng còn phía trên vẩy da thì màu trắng.

- Các vẩy này phát triển trên da đầu, đầu gối, khuỷu tay, phần trên của thân là nhiều. Tuy nhiên, khi chúng phát triển ở móng tay và móng chân, thì các vẩy trở nên dày hơn, sần sùi và không màu.

- Những vẩy như vẩy cá, màu đỏ gây tổn thương da ở lòng bàn tay với các mụn nhỏ là dấu hiệu của vẩy nến ở lòng bàn tay, và xuất hiện dấu hiệu tương tự gọi là vẩy nến ở bàn chân. Và nó liên quan đến các khớp, dễ phát triển thành bệnh viêm khớp vẩy nến.

Một số cách chữa bệnh vẩy nến như sau:

- Cách giúp giảm bệnh vẩy nến hiệu quả nhất được nhiều bác sĩ khuyên dùng là ngâm mình (hoặc phần da bị vẩy nến) trong nước ấm từ 10 đến 15 phút, sau đó bôi thuốc dưỡng ẩm làm mềm da để giúp da mềm và ẩm hơn.

- Dùng thuốc mỡ axit salixilic để làm mềm da và thuốc này cũng giúp bong các vẩy nến trên da.

- Dùng kem chứa thành phần steroid cũng có hiệu quả, tuy nhiên vì loại này cũng có thể gây hại đến da nên cần được hỏi bác sĩ tư vấn xem có thích hợp với loại da của bạn không.

- Dùng thuốc mỡ chứa thành phần calcipotriene vì nó liên kết với vitamin D và cho kết quả tốt như kem hydrocortisone để điều trị vẩy nến.

- Thuốc mỡ có chứa thành phần nhựa than đá và dầu gội có thể làm giảm các triệu chứng của bệnh nhưng thuốc này dễ gây tổn thương vùng da xung quanh. Thuốc này bạn cần phải hỏi ý kiến của bác sĩ.

- Thuốc mỡ Anthralin sau khi bôi khoảng 10 - 30 phút thì cho tác dụng làm bong các vẩy nến, tạo tế bào da mới và tế bào da bình thường. Tuy nhiên thuốc mỡ anthralin có thể làm da bạn bị tấy đỏ lên và phải sau vài tuần mới hết được.

- Đơn thuốc chứa vitamin A thì không có tác dụng bằng steroid nhưng phụ nữ đang ở độ tuổi sinh đẻ thì nên dùng thuốc này hơn. Tuy nhiên đơn thuốc chữa vẩy nến cần phải được tư vấn từ bác sĩ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Lưu ý khi chăm sóc da

- Khi bạn phơi nắng, dù tia cực tím chưa đủ để làm cháy nắng làn da của bạn nhưng cũng đủ để gây thương tổn cho da, nhất là lúc này da bạn đang bị rối loạn điều tiết sinh ra bệnh vẩy nến. Vì vậy cần tránh tiếp xúc với tia cực tìm càng nhiều càng tốt.

- Ngoài ra để tránh bệnh vẩy nến phát triển và lan rộng bạn cần tránh làm tổn thương da, côn trùng cắn, nhiễm vi khuẩn và vi rút, cháy nắng, stress, rượu và tăng cân.

- Nếu bệnh vẩy nến trở nên nặng và khó chữa thì có thể bạn chọn phương pháp dùng tia PUVA kết hợp với thuốc trị vậy nến. Tuy nhiên cách này có thể làm tăng nguy cơ ung thư da hơn là bạn dùng tia UVB để điều trị mà cũng cho kết quả tương tự.

Hãy đến khám bác sĩ nếu:

- Bệnh vẩy nến của bạn trở nên tồi tệ hơn sau khi bạn ngừng dùng thuốc corticosteroid (thuốc hen). Có thể bạn cần một đơn thuốc khác để điều trị bệnh này.

- Những tổn thương da của bạn không phản ứng lại với bất kỳ cách điều trị nào, thì cần phải kiểm tra lại những thương tổn dưới da.

Chế độ dinh dưỡng cho người bị vảy nến:

Có nhiều phương pháp điều trị bệnh vảy nến, nhưng hình thức thường được áp dụng vẫn là các loại thuốc có chứa corticosteroid, dù vậy hiệu quả vẫn chưa được như mong muốn vì hai trở ngại cơ bản:

- Bệnh không dứt hẳn sau khi ngưng thuốc.

- Thuốc có nhiều phản ứng phụ tai hại không thua căn bệnh.

Hiện nay có khuynh hướng trở về với dinh dưỡng liệu pháp nhằm vận dụng hoạt chất dễ dung nạp trong thực phẩm để thay thế các chất dễ gây hại trong dược phẩm.

Thực phẩm ưu tiên:

Cá biển: loại có nhiều 3-Omega như cá hồi, cá thu, cá saba… Nghiên cứu cho thấy nếu dùng 150g mỗi ngày trong nhiều ngày liên tục có thể giảm lượng thuốc corticosteroid đến phân nửa mà không mất hiệu năng của thuốc nhờ 3-Omega có tác dụng ức chế các chất sinh viêm trong bệnh vảy nến như leucotriene 3 và 5.

Rau quả: có nhiều beta-carotin như trái bơ, cà rốt và đặc biệt là xoài để bảo vệ cấu trúc mong manh của da.

Mè đen: vừa chứa dầu béo có cấu trúc tương tự 3-Omega, vừa cung cấp sinh tố E cần thiết cho lớp sợi liên kết (collagen) dưới da.

Bông cải xanh: để bổ sung acid folic là tác nhân sinh học giữ vai trò quan trọng trong tiến trình tổng hợp kháng thể. Chất này lại rất dễ thiếu trong bệnh vảy nến.

Nghêu sò: nhằm cung ứng kẽm, khoáng tố tối cần thiết không chỉ cho da mà cho sức đề kháng. Người bị vảy nến không nên có định kiến phải tránh hải sản vì sợ đó là các món ăn vào thêm ngứa. Quan điểm đó chỉ đúng nếu người bệnh dị ứng với hải sản nào đó.

Nên hạn chế:

- Thịt, sữa, trứng: vì chứa nhiều arachidon là chất xúc tác cho phản ứng viêm tấy không chỉ ngoài da, mà trong khớp, trên thần kinh ngoại biên…

- Rượu bia: vì độ cồn là đòn bẩy cho phản ứng thoái biến các loại chất đạm có tác dụng sinh dị ứng. Hơn nữa, tiến trình giải độc rượu của gan bị trì trệ rất nhiều ở người có cơ địa vảy nến.

Kết luận:

Vẩy nến là bệnh hơi khó trị, cần kiên nhẫn. Bác sĩ lo chọn lựa thuốc, bệnh nhân cũng cần hợp tác với bác sĩ và tự chăm sóc bệnh của mình.

- Tắm mỗi ngày để loại bỏ vẩy bám trên da. Tránh nước quá nóng, xà bông quá mạnh làm da thêm khô ngứa. Lau da nhẹ nhàng tránh gây tổn thương thêm.

- Pha dầu tắm như Epson, Dead Sea salt, dầu thực vật trong bồn nước, ngâm mình khoảng 15 phút cho da mềm.

- Ngay sau khi tắm, da còn hơi nước, thoa các loại kem làm ẩm da. Mùa lạnh khô, cần thoa kem làm ẩm da nhiều lần trong ngày.

- Nhớ thoa và dùng thuốc trị bệnh do bác sĩ chỉ định

- Giữ hẹn tái khám để bác sĩ theo dõi tiến triển bệnh, thay đổi trị liệu.

- Phơi nắng nhẹ cũng giúp phần nào nhưng đừng để da cháy nắng

- Tránh gãi chỗ ngứa. Giữ da ấm.

- Tìm hiểu thêm về bệnh để biết cách chăm sóc, tránh tái phát hoặc trầm trọng hơn.


Đôi khi người bệnh cũng nên có thái độ hòa hoãn, sống chung hòa bình với Vẩy Nến, một bệnh tương đối lành tính, tuy khó chữa, nhưng không gây hậu quả hiểm nghèo như nhiều bệnh khác.

Bs.Thuocbietduoc
(Lưu ý: Chữa bệnh theo chỉ định của Bác sĩ)

Khối u lành tính của phổi

Các khối u lành tính của phổi thường không có triệu chứng, chúng chỉ được phát hiện tình cờ khi chụp Xquang phổi thường lệ.

U mô thừa (hamartoma) là u phổi lành tính thường gặp nhất. Các u xơ, u mỡ, u cơ trơn, u mạch máu, u nhú (papilloma) cũng phổ biến.

Dạng vôi hóa từng đám (ngô rang nở) trên phim Xquang hay phim chụp cắt lớp (CT) là hình ảnh giúp chẩn đoán u mô thừa.

Tuy nhiên chụp Xquang không thể chẩn đoán được u lành hay ác tính. Người ta phải sinh thiết bằng cách chọc kim qua da để lấy mảnh mô xét nghiệm tế bào mới chẩn đoán được u lành tính hay u ác tính.

Đối với các trường hợp nghi carcinoma phế quản, có thể nội soi phế quản giúp chẩn đoán nhưng hầu hết bệnh nhân cần phải phẫu thuật mở lồng ngực mới chẩn đoán xác định được.


Sức Khoẻ Đời Sống

@NguyenTranDai:

Trường hợp ba của bạn nếu chưa có biểu hiện gì đặc biệt, chưa ảnh hưởng tới sức khỏe (không ho, không khó thở...) thì chỉ cần định kỳ khám theo dõi sự phát triển của khối u & chưa cần phẫu thuật.

Hiện tại gia đình cũng đang hoang mang là ko biết trường hợp như thế có ảnh hưởng đến việc khám sức khoẻ để định cư hay ko?

Tùy vào hình chụp phổi của ba bạn trong ngày khám sức khoẻ mà Bác sĩ phòng khám Xuất Cảnh ở Bệnh Viện Chợ Rẫy sẽ quyết định.

Chúc gia đình bạn luôn bình an & mạnh khoẻ.

Bệnh gai gót chân

Vị trí gai gót chân.

Gai xương gót:

Là tình trạng thoái hóa vùng mặt dưới xương gót dẫn đến sự tân tạo xương tại chỗ tạo thành một gai nhọn hoặc là sự mọc ra của xương ở bờ rìa của khớp (có người bị gai gót chân nhưng không có cảm giác đau gì cả ).

Bệnh hay gặp ở nữ giới, tuổi trung niên, người béo. Gai xương gót có thể xuất hiện tự phát hoặc sau chấn thương vùng xương gót.

Đau bàn chân có nhiều nguyên nhân. Do vậy, muốn xác định được bệnh thì cần phải khám và chụp X quang.

Những phương pháp điều trị giảm triệu chứng như:

- Mang giày có đế mềm hoặc có miếng lót mềm, êm;

- Tập vật lí trị liệu bàn chân.

- Uống thuốc giảm đau, kháng viêm; tiêm thuốc corticoid tại chỗ...

Việc dùng thuốc điều trị cần phải có chỉ định của thầy thuốc . Nếu tất cả các phương pháp trên đều không bớt đau, bác sĩ chuyên khoa sẽ điều trị bằng phương pháp phẫu thuật cắt gai xương. Vì vậy, khi bị bệnh cần đến chuyên khoa xương khớp của bệnh viện để khám và điều trị.



Bác sĩ Đình Sang

Những nguy hiểm từ rối loạn mỡ máu


Cholesterol và triglycerid máu là các thành phần chất béo ở trong máu. Chúng thường được gọi là các thành phần của mỡ máu hay chính xác hơn là lipid máu. Khi hàm lượng lipid trong máu tăng cao có thể gây ra bệnh vữa xơ động mạch và các bệnh chuyển hóa khác.

Trước đây, y văn thường gọi là tăng lipid máu, nhưng gần đây một số nghiên cứu cho thấy, nếu các thành phần lipid có lợi bị giảm đi thì cũng có thể gây bệnh, do vậy các nhà khoa học đã thống nhất gọi là rối loạn lipid máu hay rối loạn mỡ máu theo cách gọi thông thường.

Vì sao dẫn đến rối loạn mỡ máu?

Sau khi ăn chất béo (mỡ), triglycerid và cholesterol được hấp thu vào tế bào ruột dưới dạng acid béo và cholesterol tự do.

Trong cơ thể, các cholesterol cũng được tổng hợp tại các tế bào gan (chuyển hóa lipid nội sinh). Vì không tan trong nước, để tuần hoàn được trong huyết tương, các lipid phải được kết hợp với các protein dưới dạng phức hợp phân tử lớn gọi là lipoprotein.

Có 6 loại lipoprotein khác nhau về tỷ trọng, nhưng có 2 loại được quan tâm nhất là lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL-C) là một loại cholesterol có hại và lipoprotein tỷ trọng cao (HDL-C) là một loại cholesterol có ích.


Ăn quá nhiều chất béo bão hòa là nguyên nhân chủ yếu gây tăng cholesterol máu.

Thừa cân, uống nhiều rượu, ăn nhiều thức ăn có chứa chất béo sẽ làm tăng lượng triglycerid trong máu.

Khoảng dưới 10% các trường hợp bị rối loạn lipid máu thứ phát do các nguyên nhân như: Tiểu đường, hội chứng thận hư, tăng urê máu, suy tuyến giáp, bệnh gan, nghiện rượu, uống thuốc tránh thai, một số thuốc tim mạch như thuốc ức chế bêta giao cảm, nhóm thuốc lợi tiểu thiazid.


Những nguy hiểm do rối loạn mỡ máu

Nồng độ cholesterol trong máu cao là nguyên nhân chủ yếu của quá trình vữa xơ động mạch và dần dần làm hẹp các động mạch cung cấp máu cho tim và các cơ quan khác của cơ thể.

Khi động mạch vành bị hẹp sẽ làm giảm dòng máu tới nuôi cơ tim gây ra cơn đau thắt ngực, thậm chí nhồi máu cơ tim.

Hầu hết lượng cholesterol toàn phần trong máu tạo ra LDL-C là loại cholesterol có hại. Chỉ có một lượng nhỏ cholesterol tạo ra HDL-C là loại cholesterol có ích, có tác dụng bảo vệ chống lại bệnh vữa xơ động mạch.

Nguy cơ bị bệnh động mạch vành và các bệnh lý tim mạch khác càng tăng cao hơn nếu bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ khác đi kèm như hút thuốc lá, tăng huyết áp, tiểu đường, thói quen ít vận động và thừa cân.

Cần thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống phối hợp với việc sử dụng thuốc một cách tích cực có thể phòng ngừa sự tiến triển, thậm chí có thể làm thoái triển bệnh động mạch vành.

- Bỏ hút thuốc là biện pháp mạnh mẽ nhất để đề phòng các bệnh tim mạch và ngoài tim mạch.

- Uống rượu với lượng vừa phải (đặc biệt là rượu vang đỏ) có tác dụng bảo vệ tim do làm tăng lượng HDL-C và tác dụng chống ôxy hóa.

- Ăn ít chất béo bão hòa chủ yếu có nguồn gốc từ động vật, ăn nhiều các chất béo có nguồn gốc từ thực vật. Ngoại trừ dầu dừa, dầu cọ và thịt các loại giáp xác như tôm, cua có chứa nhiều chất béo bão hòa.

Giảm ăn mỡ bão hòa: nếu không cữ được tuyệt đối thì đừng ăn quá 1/3 mỡ bảo hòa trong nhu cầu chất béo hàng ngày

Mỡ bão hòa có trong thành phần mỡ heo, bò, gà, bơ, phô-mai, crem, chocolate, dầu dừa. Cũng cần lưu ý là shortening và margaring là những chất thường được sử dụng trong chế biến các loại kem làm bánh cũng làm tăng cholesterol trong máu.

- Hãy thực hiện chế độ ăn nhiều chất xơ, nhiều rau tươi, nhiều cá, ít thịt và muối, “không ngày nào là không ăn hoa quả”. Đây là chế độ ăn có tác dụng bảo vệ tim mạch tối ưu, đặc biệt ở những người bị nhồi máu cơ tim.

- Ăn dầu ôliu & dầu cá vì có chứa acid béo omega-3 làm giảm tỷ lệ bị đột tử, làm tăng tuổi thọ và có tác dụng bảo vệ đặc biệt giai đoạn sau nhồi máu cơ tim.

- Với các bệnh nhân chỉ tăng cholesterol máu nên ăn kiêng mỡ lợn, mỡ gà, dầu dừa, dầu cọ; các phủ tạng động vật như gan, lòng, óc, bầu dục...; các thịt tạp vụn như cổ, cánh, da...

- Với các bệnh nhân có tăng triglycerid kèm theo thì phải kiêng thêm đường, mứt, mật, bánh kẹo, rượu và các đồ uống có chất cồn.

- Hạn chế các chất bột như bánh mì, cơm gạo... Các thức ăn nên dùng là dầu đậu nành, các loại rau quả tươi, cá, thịt nạc, ăn giảm muối.

- Giảm cân sẽ làm giảm được sự rối loạn lipid máu ở bệnh nhân thừa cân và có lợi đối với các bệnh đi kèm như tiểu đường, tăng huyết áp...

- Mức độ tập luyện thể dục thể thao phải tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của mỗi người. Mỗi lần tập cố gắng đủ 30-45 phút ở mức độ không gắng sức, tập thường xuyên ít nhất 3 lần trong tuần. Tập thể dục thể thao sẽ góp phần tăng tác dụng của việc ăn kiêng.

Tập thể dục thể thao nhịp nhàng dưới các hình thức: đi bộ chạy bộ, đạp xe đạp... ở mức độ không gắng sức là phù hợp.

Tập đủ thời gian và thường xuyên: đây là điều không dễ dàng, mỗi lần tập cố gắng đủ 30-45 phút ít nhất tập thường xuyên 3 lần trong 1 tuần.

Nếu bạn bị béo phì, dư cân nặng và không tập thể dục nhiều năm nay nên quyết tâm luyện tập, lúc đầu tập ít sau tăng dần cố gắng tập đều đặn. Lúc đầu có thể thấy mệt, buồn ngủ vào buổi sáng sau tập nhưng bạn sẽ quen dần và thấy khỏe hơn.

Duy trì và phát triển vận động: cố gắng xây dựng thời khóa biểu tập thể dục thể thao. Coi đó như là một thú vui. Có thể xây dựng nhóm cùng tham gia chương trình tập thể dục thể thao.

Các biện pháp điều trị

Sau khi áp dụng các biện pháp điều trị không dùng thuốc nói trên 4-6 tháng mà vẫn không cải thiện được tình trạng RLMM, đặc biệt là cholesterol xấu (LDL-c) còn cao thì cần dùng thêm thuốc hạ mỡ trong máu.

Khi dùng thuốc phải có sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ, vì ngoài tác dụng hạ mỡ trong máu, thuốc còn có thể gây nhiều tác dụng phụ

Các thuốc giảm cholesterol máu rất có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ tái phát bệnh động mạch vành, bao gồm 5 nhóm chủ yếu:

Nhóm thuốc ngăn chặn tổng hợp cholesterol tại gan bằng cách ức chế cạnh tranh hoạt động của men HMG-CoA reductase, làm giảm tổng hợp cholesterol ở toàn bộ cơ thể.

. Thuốc gắn acid mật làm tăng gắn cholesterol với acid mật, do vậy thuốc làm tăng thải cholesterol qua đường mật.

. Thuốc ức chế ly giải lipid.

. Thuốc làm giảm sự di chuyển acid béo tự do từ các tổ chức mỡ, do vậy gan sẽ có ít nguyên liệu để tổng hợp ra cholesterol.

. Thuốc làm tăng ly giải lipid ở ngoại biên và giảm sản xuất triglycerid ở gan.

. Thuốc ức chế hấp thu cholesterol...

Kế hoạch lâu dài:

Khi cơ thể đã xảy ra vấn đề rối loạn mỡ trong máu nên có kế hoạch lâu dài. Nên thực hiện tốt việc điều trị không dùng thuốc. Việc dùng thuốc phải dưới sự kiểm soát của bác sĩ, vì các thuốc hầu hết đều có hại cho gan và gây nhiều tác dụng phụ khác. Điều quan trọng khác là hầu hết các thuốc này khá đắt tiền và thời gian điều trị có thể kéo dài trong nhiều năm.

Thông thường sau khi điều trị ít nhất sau ba tháng chúng ta mới thấy được kết quả.

Như vậy khi biết mình bị rối loạn mỡ trong máu không nên quá lo lắng hay sợ hãi vì bệnh không gây tác hại tức thời nhưng tác hại về lâu về dài của bệnh thì rất nguy hiểm và hầu như không điều trị được nên việc phòng ngừa và phát hiện sớm là rất quan trọng.

Điều trị rối loạn lipid máu sẽ giúp chúng ta tránh được các biến chứng tim mạch nguy hiểm như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim..., tránh được các biến chứng khác do bệnh vữa xơ động mạch gây ra như tai biến mạch máu não, hẹp động mạch ngoại biên... tăng tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của mỗi người, giảm chi phí điều trị.

TS.BS Nguyễn Quang Tuấn

@phươnghang:

Bạn xem bài Những nguy hiểm từ rối loạn mỡ máu để tìm hiểu thêm về bệnh, xem có cần uống thuốc hoặc kiêng thức ăn như thế nào không nhé.

Chúc phuonghang luôn vui khoẻ & bình an.

Thân chào.

Thuốc cho ngày Tết


Ngày Tết, vì ăn uống khác ngày thường, có khi thức khuya nên khó tránh khỏi rối loạn. Do đó mọi người nên chuẩn bị một số loại thuốc thông thường để có thể dùng ngay, nhất là ban đêm.



Những thuốc đó là:

* Được bác sĩ kê đơn và đang sử dụng để chữa bệnh

Thường là thuốc trị các bệnh mãn tính như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, viêm xương khớp... Nên trữ đủ mấy ngày nghỉ tết (4-5 ngày).

* Giảm đau, hạ sốt

Nên có paracetamol hoặc các biệt dược có paracetamol để trị cảm sốt, đau nhức. Nếu không có sẵn có thể áp dụng các biện pháp dân gian như sau.

- Cạo, đánh gió bằng dầu xoa, dầu gió. Cũng có thể dùng một củ gừng tươi giã nhuyễn, vắt nước cốt lên vùng cần đánh gió rồi dùng bã chà xát cho tới khi người nóng lên. Lưu ý, chỉ nên cạo, đánh gió cho người lớn và không nên quá mạnh tay đến độ bầm tím; thực chất hiện tượng bầm tím mà một số người gọi là “có gió” chính là xuất huyết dưới da.

- Không nên cạo gió, đánh gió cho trẻ em vì có thể gây nhầm lẫn dấu hiệu sốt xuất huyết ở trẻ.

- Dùng nồi xông với nắm lá xông chứa tinh dầu như lá sả, lá bưởi, lá ngũ trảo, ngải cứu, lá bạch đàn...

- Dùng cháo giải cảm là cháo trắng thêm rau thơm như tía tô, kinh giới, vài lát gừng tươi, thêm nhiều hành, tiêu. Ăn khi cháo còn nóng và hít hơi nóng từ tô cháo càng nhiều càng tốt.

* Trị tiêu chảy

Nên có gói Oresol để pha với nước uống nhằm bù nước và chất điện giải khi bị tiêu chảy nhiều, đặc biệt nên dùng cho trẻ bị tiêu chảy. Có thể trữ thuốc trị tiêu chảy là chất hấp thụ như than hoạt tính (Carbomint, Carbotrim), hợp chất smectite (Smecta).

Nếu trữ thuốc loại liệt nhu động ruột như paregoric (viên Paregoric), diphenoxylat (Diarsed), loperamid (Imodium) thì lưu ý chỉ dùng cho người lớn, không dùng cho trẻ em. Trẻ dưới 2 tuổi hay trẻ lớn hơn nhưng có sốt, nôn ói, tiêu chảy nhiều cần đưa đi bệnh viện, không nên tự chữa ở nhà.

Nếu không có Oresol có thể pha dung dịch muối đường với tỉ lệ: một muỗng cà phê gạt bằng muối ăn, tám muỗng cà phê gạt bằng đường cát pha trong 1 lít nước đun sôi để nguội, có thể vắt thêm một trái cam.

* Trị khó tiêu, đầy bụng

Có thể trữ thuốc kháng acid có chứa chất chống đầy hơi simethicon (Simelox) hoặc thuốc làm tăng nhu động dạ dày domperidon (Motilium-M), metoclopramid (Primperan). Hoặc có thể chế sẵn rượu gừng tươi phơi khô, tán nhuyễn, ngâm trong 100ml rượu đế; mỗi lần ăn uống khó tiêu, đầy hơi, uống một muỗng cà phê với nước đường. Nếu có sẵn gừng, xắt lát một củ cho vào nước trà nóng uống để giảm bớt triệu chứng khó chịu này.

Trường hợp bị trướng bụng do bí “trung tiện”, có thể áp dụng biện pháp dân gian là dùng 1-2 tép tỏi giã nhỏ đắp lên rốn, để trong 2 phút thì bỏ tỏi ra tránh đau rát, sẽ “trung tiện” được.

* Trị dị ứng

Có thể trữ thuốc dạng xirô chứa thuốc kháng histamin (như xirô Théralène, xirô Phénergan) để trị dị ứng do thức ăn hay lý do nào khác làm nổi mề đay, gây ngứa ngoài da. Lưu ý, các thuốc này dễ gây buồn ngủ còn được dùng trị ho hoặc nôn ói ở trẻ. Nếu muốn dùng thuốc không bị buồn ngủ có thể trữ thuốc loratadin (Clarityne), fexofenadin (Telfast)...

Nếu say rượu nhẹ nên uống cà phê hoặc trà đậm (có chứa caffein) là chất kích thích, đối kháng với tác dụng của rượu và nằm ngủ. Nếu say nhiều có ói mửa, uống nước trà chanh pha đường, muối hoặc uống nước đậu xanh xay nát (còn cả vỏ).

* Trị vết thương ngoài da

Nên trữ nước oxy già (eau oxygénée), Povidine để rửa và sát trùng vết thương do chấn thương nhẹ. Nếu không có sẵn, có thể dùng nước muối (một muỗng canh muối gạt bằng pha trong 1 lít nước) để rửa sạch vết thương. Nên có bông băng vô trùng, đặc biệt là băng dán cá nhân (Bandaid, Urgo) để dán lên vết thương trầy xước da, chảy máu ít.

Điều cần đặc biệt lưu ý:

- Chỉ dùng thuốc trị rối loạn nhẹ vài ngày, nếu triệu chứng không đỡ phải đến bác sĩ khám.

- Thuốc nên để trong tủ thuốc. Không có tủ thuốc, có thể tạm đặt thuốc trong ngăn kéo hoặc trong một hộc của tủ lớn. Nơi đặt thuốc phải thoáng mát, khô, không có ánh nắng chiếu vào và có khóa để trẻ con không mở ra lấy thuốc được.

- Nên để thuốc trong bao bì, kể cả bảng hướng dẫn sử dụng thuốc.
Tất cả các loại thuốc là viên rời đều phải đựng trong chai, lọ sạch có nắp đậy và các chai lọ này đều phải dán nhãn ghi rõ tên thuốc. Nếu là thuốc dành cho người lớn, nên ghi thêm câu trên nhãn “người lớn”.

- Nếu có hạn dùng phải ghi rõ, nếu thuốc quá hạn phải bỏ đi, thay thuốc mới vào. Để giữ nhãn tốt có thể dùng băng keo trong dán chồng lên nhãn.

Các thuốc nêu trên có thể nhờ dược sĩ ở nhà thuốc hướng dẫn mua trữ và chỉ cách sử dụng.


TS DS Nguyễn Hữu Đức - Báo Tuổi Trẻ

Dinh dưỡng ngày Tết

Cứ mỗi độ xuân về, ai trong chúng ta cũng nhớ đến 2 câu thơ: “thịt mỡ, dưa hành câu đối đỏ cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”. Qua hai câu thơ trên, chúng ta nhận thấy ông cha ta từ ngàn xưa đã rất chú ý đến chế độ ăn uống trong những ngày Tết sao cho không những đủ về chất lẫn lượng mà còn có được cảm giác ngon miệng mà ngày nay chúng ta thường gọi đó là chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Đầu tiên cần phải nói đến cách ăn uống như thế nào là hợp lí? Vào những ngày Tết, mọi người thường đi chơi, nên mỗi bữa chỉ nên ăn khoảng 70 - 80% lượng thức ăn so với bình thường, chia làm nhiều bữa, tối đa 4 - 5 bữa ăn mỗi ngày, không nên ăn quá no, uống quá say và phải đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Bánh chưng, bánh tét: hầu như có đủ các chất dinh dưỡng bao gồm: đạm, tinh bột và mỡ, chỉ thiếu thành phần xơ. Trung bình 100g tương đương 250kcal, nhiều chất béo, và các chất béo này có nguồn gốc từ mỡ động vật nên ít có lợi cho sức khỏe. Bánh chưng thường được ăn kèm với dưa món, củ kiệu. Các món dưa này vừa chính là thành phần chất xơ vừa giúp cho người ăn ngon miệng, không có cảm giác ngán.

Tuy nhiên, những thức ăn này nếu ăn thường xuyên sẽ không tốt cho bệnh nhân (BN) có bệnh lý tim mạch và đái tháo đường (ĐTĐ), vì có nhiều chất béo động vật không có lợi cho sức khỏe. Ngoài ra, dưa món, củ kiệu còn có chứa hàm lượng muối cao không thích hợp cho BN tăng huyết áp. Đối với BN ĐTĐ, nếu dùng bánh chưng không nên dùng quá 200g/ ngày và phải tiết giảm lượng thức ăn trong ngày. Còn đối với BN tăng huyết áp, nếu ăn dưa món, củ kiệu nên dùng loại ngâm bằng giấm đường để giảm hàm lượng muối.


Các món thịt nguội, giò chả: nhóm thực phẩm này chủ yếu cung cấp chất đạm và béo nhưng lại chứa nhiều acid béo no bão hòa nên không tốt cho sức khỏe. Ngoài ra, thực phẩm này có chứa hàn the để tạo độ giòn nên rất có hại. Đối với BN ĐTĐ, tăng huyết áp nên sử dụng hạn chế, không quá 100g thức ăn này mỗi ngày.


Thịt kho trứng: là món ăn hầu như không thiếu trong ngày Tết. Tuy nhiên, vì thịt mỡ chứa nhiều mỡ động vật không tốt nên đối với BN ĐTĐ, tăng huyết áp hay bệnh lý gan mật, khi ăn nên bỏ phần mỡ và da. Ngoài ra, một lòng đỏ trứng có chứa khoảng 200mg cholesterol, nếu ăn quá lượng trên mỗi ngày sẽ có hại cho tim mạch vì gây ra xơ vữa động mạch. Vì vậy, lượng đạm ăn vào mỗi ngày nên khoảng 400g từ thịt, cá hoặc đậu hũ.


Các loại bánh mứt: có chứa hàm lượng đường cao nên dễ gây cảm giác ngán cho cả người bình thường. Các thức ăn này chủ yếu là nhóm đường đơn, chỉ số đường rất cao, rất ít chất xơ, dễ làm tăng đường huyết nên không thích hợp cho BN ĐTĐ. Đối với BN ĐTĐ mà đường huyết kiểm soát tốt có thể dùng vài miếng. Ngược lại, nhóm BN đường huyết kiểm soát kém thì không nên sử dụng.

Trái cây: đây là nguồn vitamin chính, chứa nhiều chất xơ, là thực phẩm giúp cân đối khẩu phần thức ăn giàu đạm, béo trong những ngày đầu xuân. Đối vời người bình thường có thể dùng 2 - 3 suất trái cây trong ngày (mỗi suất tương đương 1 quả táo, hoặc 3 múi bưởi, hoặc 2 trái mận, hoặc 1 quả cam vừa, hoặc 1 góc dưa hấu…). Đối với BN ĐTĐ không nên dùng quá 2 suất trái cây/ngày, các loại trái cây quá ngọt, hàm lượng đường cao không nên dùng quá 3 lần/tuần.


Các thức uống trong những ngày Tết: đa số là nước ngọt và rượu, bia. Đối với người bình thường thì mỗi ngày khoảng 300 - 400ml bia hoặc 60ml rượu nhẹ (rượu vang) là tốt cho sức khỏe. Đối với BN ĐTĐ, cũng có thể dùng nước ngọt ăn kiêng nhưng nên hạn chế không nên dùng quá 1 lon/ngày. Ngoài ra, cũng có thể dùng vài tách trà, ly rượu thơm là rất tốt.


Tóm lại, không có thức ăn xấu, không có thức ăn tốt. Thức ăn tốt hay xấu là phụ thuộc vào cách ăn uống của mỗi người, nên ăn uống điều độ, vừa phải, đảm bảo đủ 3 bữa chính trong ngày.

ThS.BS. Diệp Thị Thanh Bình

Kinh chào anh chị em VDT,

Hôm rồi tôi có đọc được một bài thơ về các "thức ăn kị nhau" nhưng sự thật thế nào, mong các các anh chị em xem thông tin dưới đây để khỏi hoang mang, lo sợ khi phải vào bếp (nhất là phụ nữ VDT thường xuyên đứng bếp mỗi ngày).

Trân Trọng.
BS Long.


Không có chuyện thức ăn kỵ nhau

Dạo này trên internet xuất hiện hàng loạt các bài báo nói về những thức ăn kỵ nhau, không nên ăn cùng nhau, nếu ăn chung với nhau sẽ gây ra các triệu chứng rất nguy hiểm cho sức khỏe mọi người. Không biết thực hư chuyện này như thế nào, nhưng đã làm cho người tiêu dùng rất hoang mang khi dùng các món ăn trên.



Lâu nay chuyện đồn đại đã trở thành một trào lưu ở dân ta thì phải, nói không phải ngoa chứ tui thấy cái gì họ cũng đồn đại được, từ chuyện ăn gì cũng bị bệnh, cũng bị ung thư... nhưng thấy ăn hoài có sao đâu.

Lần này tin đồn có vẻ nghiêm trọng đây, tin đồn lần này có dạng như một bài báo y khoa được phổ thành thơ, được cho là do Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) và Vệ sinh dịch tễ trung ương phát hành.

Xem bài báo này có dạng thơ về mấy món ăn cũng rất thú vị, quí vị đọc chơi mấy câu coi thế nào nhe:

Trứng vịt, lẫn tỏi, than ôi?
Ăn vào chắc chết, mười mươi rõ ràng
Cải thìa, thịt chó xào vô?
Ăn vào, đi tả, hôn mê khôn lường
Đường đen pha sữa đậu nành?
Đau bụng, tháo dạ, hoành hành suốt đêm
Nước chè, thịt chó no say?
Thỉnh thoảng như thế, có ngày ung thư...

Xem ra vị nào nghiên cứu mấy loại thức ăn kỵ nhau này cũng có khiếu văn chương, đọc thấy êm tai, nhưng thực sự có phải như vậy không thì chúng ta nên xem lại.

Bây giờ hãy nghe lời giải thích từ PGS.TS Phạm Công Thành, trưởng bộ môn Công nghệ thực phẩm và công nghệ sau thu hoạch thuộc viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm (đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết: Thời gian qua có nhiều thông tin về thức ăn kỵ nhau. Nguồn gốc của những “bài ghi nhớ” này không biết từ đâu, tuy nhiên, nếu nói thức ăn gây nhiệt hay hàn thì có thể, chứ chuyện kỵ nhau thật khó tin. Nếu cơ thể một người vốn nóng thì nên ăn thức ăn hàn để dung hoà và ngược lại. Nhưng cơ thể nóng mà ăn nóng quá cũng chỉ không tốt cho sức khoẻ chứ không thể gây ung thư, thậm chí làm tử vong! Có chăng thức ăn mất vệ sinh ăn vào gây đau bụng mà thôi.

Trên thực tế, trong mâm cơm, bàn tiệc của chúng ta vẫn có rất nhiều món mà bảng liệt kê nói kỵ nhau nhưng ăn vào có sao đâu. Chẳng hạn trứng vịt lộn ăn với tỏi ngâm là món thông dụng của nhiều người. Hay ăn thịt ngỗng xong tráng miệng bằng quả lê là chuyện bình thường. Do vậy, PGS.TS Thành khẳng định: “Không có cơ sở khoa học nào khẳng định có những loại thức ăn kỵ nhau. Viện của chúng tôi chưa bao giờ làm các thí nghiệm về sự kỵ nhau của các món ăn vì đây là việc làm vô bổ. Nếu ai bảo thức ăn nào kỵ thức ăn nào thì mang đến đây tôi ăn cho xem!”.

“Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm chưa bao giờ làm các thí nghiệm về sự kỵ nhau của các món ăn vì đây là việc làm vô bổ. Nếu ai bảo thức ăn nào kỵ thức ăn nào thì mang đến đây tôi ăn cho xem!”

Tệ hại hơn là các tài liệu này đã lan truyền rất nhanh trong giới nội trợ, họ xem đây là kim chỉ nam để thực hiện các việc kết hợp thức ăn trong gia đình. Tuy là tài liệu này có ghi rõ nguồn gốc phát hành từ một bệnh viện lớn và một TT hoành tráng có uy tín như trên. Nhưng theo vị đại diện Trần Như Dương, viện phó viện Vệ sinh dịch tễ trung ương khẳng định: “Đó hoàn toàn là tài liệu giả mạo. Chúng tôi đã từng nhận được thông tin này và đã có văn bản báo cáo bộ Y tế”.

Cũng như khẳng định của PGS.TS Phạm Công Thành, BS Đinh Thị Kim Liên, trưởng khoa dinh dưỡng (bệnh viện Bạch Mai, Hà nội) bày tỏ quan điểm: Đứng về khía cạnh dinh dưỡng thì món ăn càng đa dạng về chất càng tốt cho sức khoẻ. Mỗi vùng miền có những món ăn khác nhau, việc kết hợp thức ăn rất tốt. Có những món ăn cùng nhau dễ gây đầy hơi, khó tiêu, giảm chất dinh dưỡng, nhưng không hề gây ung thư, tiêu chảy, thậm chí tử vong như trong các tài liệu vừa nêu. BS Liên khẳng định: “Chưa có cơ sở khoa học nào chứng minh các món ăn kỵ nhau. Chúng tôi chưa từng đưa ra khuyến cáo nào về những món ăn kỵ nhau”.

Trên thực tế hiện nay vẫn chưa có ca ngộ độc nào từ việc dùng chung các loại thức ăn kỵ nhau này, cho nên bà con cũng đừng lo lắng quá những vấn đề vô hại trên đây. Chắc bà con cũng thấy sự khẳng định như đinh đóng cột của các vị GS, BS rất có tiếng ở trên rồi, vì vậy không có gì phải e ngại bởi tính thiếu chính xác của những bài báo y khoa kia.

Điều quan trọng duy nhất là mình phải biết chọn các loại thức ăn tươi ngon, đảm bảo vệ sinh thực phẩm thì sức khỏe gia đình hok có vấn đề gì cả. Mong rằng Bộ y tế sẽ nhanh chóng xử lý những kẻ phát tán các loại tài liệu hoàn toàn không chính xác kể trên.

Theo thuocbietdươc.com

Thực phẩm gây ung thư và ngăn ngừa ung thư

Hiện nay ung thư là một trong những căn bệnh gây tử vong cao nhất thế giới. Nhiều người mắc các bệnh ung thư là do chế độ ăn uống không hợp lý.

Sau đây là một số loại thực phẩm sẽ giúp chúng ta có thể tự đề ra một chế độ ăn uống nhằm ngăn ngừa bệnh ung thư.

Các loại thực phẩm có nguy cơ gây ung thư

- Các loại sản phẩm chứa cồn tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư miệng, ung thư dạ dày và ung thư thanh quản. Một số nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng những người ít uống các sản phẩm chứa cồn như rượu, bia có nguy có mắc bệnh ung thư ít hơn những người thường xuyên sử dụng các sản phẩm này.

- Không chỉ gây mất ngủ và tăng huyết áp, nếu uống quá nhiều cà phê còn có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Bên cạnh những tác dụng có lợi, các chuyên gia khuyên rằng không nên lạm dụng cà phê vì nó có tác dụng phụ và việc sử dụng liều cao có thể gây hại cho sức khỏe.

- Đường và các thực phẩm có đường có mối liên quan tới các ung thư túi mật. Sử dụng quá nhiều đường và các sản phẩm từ đường sẽ tạo điều kiện cho căn bệnh này xuất hiện.

Ăn nhiều dưa cà muối có nguy cơ dẫn tới ung thư.

Ngoài ra, theo một số nghiên cứu thì những sản phẩm được bảo quản bằng muối có thể tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày. Dưa cà muối là món ăn ưa thích của nhiều người, thậm chí là món ăn hằng ngày.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, dưa, cà muối có tác dụng kích thích tiêu hóa và bổ sung các vi sinh vật có lợi cho hệ thống tiêu hóa của con người như lactobacilli, acidophilus và plantarum. Tuy nhiên theo nghiên cứu mới đây, món ăn này cũng có thể dẫn đến khả năng mắc bệnh ung thư nếu ăn quá nhiều.

Nguyên nhân là trong rau nguyên liệu hàm lượng nitrit rất nhỏ nhưng khi rau được muối chua thì hàm lượng nitrit sẽ tăng cao trong một vài ngày đầu do VSV chuyển hóa nitrat trong rau thành nitrit. Khi đưa sản phẩm dưa, cà muối vào cơ thể, acid trong dạ dày sẽ tạo điều kiện cho nitrit tác động với các amin từ các thực phẩm khác như cá, thịt…để tạo thành hợp chất nitrosamine. Hợp chất này có khả năng gây ung thư trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hàm lượng nitrit sẽ giảm dần và mất hẳn khi dưa đã được muối chua vàng và tăng cao trở lại khi dưa bị khú.

Có rất nhiều tác nhân tạo thành các yếu tố thuận lợi gây ra ung thư, trong đó có cả một số loại thực phẩm.

- Thịt đỏ và thịt cá rán có thể gây ra ung thư:
Gần đây một giáo sư người Nhật đã công bố một công trình nghiên cứu của ông, trong đó ông chứng minh rằng ăn các loại thịt động vật sẽ sinh ra một chất có thể làm tổn thương đến các gen tế bào, do đó tạo ra khả năng sinh ung thư do quá trình chuyển hóa Nitrogen của thịt sinh ra chất Nitrosamin gây Carcinogen mạnh vì vậy người ta khuyên ăn thịt cần ăn thêm rau quả xanh để có thêm vitamin, đặc biệt là vitamin C nhằm trung hòa các chất sinh ung thư, đồng thời có thêm chất xơ để tăng cường đào thải chất độc ra ngoài cơ thể.

- Các loại thịt nướng, hun khói tạo ra hàng loạt các chất độc gây ung thư; thịt, cá chiên, nướng, càng già lửa càng sinh ra nhiều amin dị vòng, nhất là khi đang chiên rán đổ thêm dầu mỡ vào làm tăng nhiệt độ bất thình lình. Những amin dị vòng này gây đột biến tế bào nhiễm độc gen.

Vì vậy ăn thịt nên luộc thịt nhỏ lửa là tốt nhất và vừa chín tới.

- Cá muối khô, thịt hộp, cá hộp... có chất Nitrit để bảo quản khi gặp Oxitnito thì tạo ra Nitrosamin gây ung thư mạnh.

- Mỡ là thức ăn có thể gây ung thư, ngoài các tác hại gây béo phì, nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch… ăn nhiều mỡ động vật còn kích thích sự phát triển của khối ung thư do:

. Mỡ động vật là nguyên liệu "chất đốt” đối với ung thư đang phát triển. Có tác giả cho rằng ít mỡ thì ung thư có khuynh hướng tồn tại ở dạng ngủ.
. Mỡ gây tăng acid mật ở ruột già làm biến đổi tế bào niêm mạc.

. Thừa mỡ động vật làm hệ thống miễn dịch suy giảm.

. Mỡ còn là tiền chất tạo ra các hormon Steroid gây ung thư có tính gia đình như: ung thư vú, tử cung, đại tràng.

Vì vậy các chuyên gia sức khỏe và dinh dưỡng khuyên nên sử dụng dầu thực vật để thay thế mỡ động vật nhằm giảm bớt các nguy cơ gây ung thư


Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư

Bên cạnh những thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư, một số loại khác như rau quả, ngũ cốc, cá… lại có tác dụng ngăn ngừa hiệu quả ung thư.


- Các loại ngũ cốc như gạo, đậu, khoai… có rất nhiều chất xơ và theo các nhà khoa học thì một số loại xơ có thể giúp cơ thể miễn dịch với rất nhiều loại bệnh ung thư. Kết quả các nghiên cứu gần đây cho thấy những người ăn nhiều thức ăn chế biến từ ngũ cốc sẽ giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư dạ dày, ung thư tụy, ung thư vú, ung thư ruột, ung thư trực tràng, ung thư tử cung, ung thư gan và ung thư tuyến giáp.

- Hầu hết mọi người đều biết rằng ăn rau quả giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư cao nhất. Rất nhiều người “phòng ngừa ung thư” bằng cách ăn hoa quả hằng ngày. Thực tế cũng cho thấy các thức ăn chế biến từ rau, củ, quả bảo vệ cơ thể không mắc ung thư, trong khi đó việc ăn quá nhiều thịt sẽ tăng nguy cơ mắc rất nhiều loại bệnh.

So với những người hay ăn thịt thì những người ăn nhiều rau ít bị ung thư hơn. Hệ miễn dịch và sức đề kháng của những người hay ăn các loại rau quả thường tốt hơn và vì vậy căn bệnh ung thư không thể đe dọa sức khỏe của họ.

- Một điều rất đáng lưu ý là những phụ nữ ăn chay (tức chỉ ăn các thức ăn chế biến từ rau củ quả) thường ít mắc ung thư vú và ung thư tử cung hơn so với những người không ăn chay.

- Ngoài ra, cá cũng là một loại thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả. Hàm lượng acid béo omega 3 trong cá giúp ngăn ngừa bệnh ung thư, chính vì vậy mà những người hay ăn cá sẽ ít bị mắc các bệnh ung thư như ung thư dạ dày, ung thư tụy, ung thư vú, ung thư ruột, ung thư trực tràng, ung thư tử cung, ung thư gan, ung thư tuyến giáp và ung thư phổi.

Rõ ràng một chế độ ăn uống hợp lý sẽ giúp cho cơ thể chúng ta tự động phòng tránh nguy cơ mắc những bệnh nan y như ung thư. Các bà nội trợ nên cẩn trọng khi lựa chọn những loại thức ăn hợp lý giàu chất dinh dưỡng và không có tác dụng phụ đối với sức khỏe của bản thân và gia đình.


Tổng hợp nhiều nguồn

Thưa BS Long, em vừa đọc được thông tin của BS:

"- Không chỉ gây mất ngủ và tăng huyết áp, nếu uống quá nhiều cà phê còn có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Bên cạnh những tác dụng có lợi, các chuyên gia khuyên rằng không nên lạm dụng cà phê vì nó có tác dụng phụ và việc sử dụng liều cao có thể gây hại cho sức khỏe."

Nhưng em nhớ có lần nghe trên chương trình của HTV 7 vào buổi sáng, thì được biết rằng qua nghiên cứu, người ta đã xác định rằng uống cà phê không có 1 nguy hại nào cả và phát thanh viên (là nam) còn đùa rằng từ nay sẽ uống một ngày 4 cữ cà phê.

Vậy xin BS giúp em có câu trả lời chính xác hơn vì trên em nhiều người ghiền cà phê lắm ạ.

Em xin cám ơn Bác sĩ.

Uống cà phê, lợi và hại, bao nhiêu thì vừa?


Uống từ 1 đến 2 ly cà phê mỗi ngày có thể giúp cơ thể sảng khoái, linh hoạt. Tuy nhiên, dùng thường xuyên với liều cao hơn có thể gây nghiện, làm gia tăng những đáp ứng stress, suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường, tim mạch ở những người có nguy cơ cao.

Cà phê là một thức uống rất phổ biến ở nhiều quốc gia. Có lẽ không có 1 chất kích thích nào được sử dụng rộng rãi và hợp pháp trên toàn thế giới như cà phê. Cà phê được bán dưới nhiều dạng, dạng hạt, dạng bột hoặc thức uống ngay tại chỗ, trong siêu thị, nhà hàng hay quán cóc. Bạn có thể mua bất kỳ lúc nào và mua bao nhiêu cũng được. Cà phê là 1 chất kích thích. Tuy nhiên, một số thông tin gần đây lại cho biết những luận điểm trái ngược nhau về tác động của loại thức uống nầy. Có người nói uống cà phê nhiều làm giảm nguy cơ các loại bệnh tim mạch, tiểu đường, mất trí nhớ. Người khác lại cho rằng cà phê làm tăng áp huyết, đường huyết thậm chí còn gây vô sinh. Đâu là sự thật?



Thêm giọt đắng thêm nguồn tận hưởng!

Thật thú vị khi cùng ngồi với vài người bạn thân bên ly cà phê bốc khói vào những buổi sáng sớm. Hương thơm, vị đắng và sự ấm áp của cà phê nóng kích thích những đầu dây thần kinh từ đầu lưỡi đến dạ dày nhanh chóng lan toả cảm giác sảng khoái toàn khắp cơ thể. Nhấm nháp từng ngụm cà phê, lần giở từng trang báo mới vào mỗi buổi sáng cũng là thú vui quen thuộc của nhiều người trung niên. Đối với một số bạn trẻ, đến một quán cà phê quen nhìn từng giọt cà phê rơi, lắng nghe tiếng nhạc, thỉnh thoảng liếc nhìn cô hàng cà phê xinh xinh vào mỗi cuối tuần cũng là một thú tiêu khiển để thư giãn sau 1 tuần làm việc căng thẳng.

Có nhiều loại cà phê khác nhau, cà phê Arabica hay Robusta, cà phê Bắc Mỹ hay cà phê Việt nam. . . Công thức chế biến từ nhà máy hoặc pha chế ở mỗi quán hoặc mỗi người cũng khác nhau, cà phê phin, cà phê vợt, cà phê espresso, cappucino. . . Đến cách uống cũng khác nhau, cà phê nguyên chất hay có thêm đường, sữa; cà phê tan liền hay cà phê lọc.

Đối với nhiều người trên thế giới, uống cà phê là 1 cách hưởng thụ trong cuộc sống, mỗi người lại có một cái “gu” cà phê khác nhau, nên thường nói là thưởng thức cà phê mà không chỉ là uống cà phê.

Cà phê, vị thuốc

Caffeine là hoạt chất chủ yếu trong những ly cà phê được uống hàng ngày. Hạt cà phê là nguồn cung cấp chánh chất nầy. Caffeine cũng có trong trà, ca cao, kẹo chocolate, một số nước uống, nước tăng lực và nhiều loại tân dược. Tuỳ theo loại và cách pha chế, mỗi ly cà phê có từ 100 đến 170mg caffeine, 1 ly trà có khoảng 50mg, 1 thỏi chocalate 200g có từ 20 đến 60mg caffeine, 1 lon coca 250cc khoảng 35mg caffeine, 1 lon red bull khoảng 80mg.


Hệ thần kinh trung ương rất nhạy cảm với cà phê. Liều từ 100 đến 200mg gây hưng phấn thần kinh giúp suy nghỉ linh hoạt, kích thích tuần hoàn và hô hấp.

Tuy nhiên với liều cao hơn, 4 hay 5 ly cà phê trong 1 buổi có thể gây buồn nôn, căng thẳng, hồi hộp, tim đập dồn dập, mất ngủ. Tuỳ theo người, những triệu chứng này có thể kéo dài từ 4 đến 8 giờ sau đó.

Trong dược khoa, caffeine là 1 loại thuốc có tác dụng kích thích tuần hoàn và hô hấp, lợi tiểu nhẹ, có thể dùng để trợ tim hoặc giúp dễ thở. Caffeine cũng thường được phối hợp dùng trong nhiều loại thuốc trị cảm sốt như Excedrin, Midol, Anacin để làm giảm đau, giảm mệt mỏi.

Cà phê có hàm lượng cao chất chống oxy hoá

Giống như nhiều loại hạt thô khác, hạt cà phê có hàm lượng cao những hợp chất polyphenols là những chất chống oxy hoá. Quá trình rang cà phê làm gia tăng tỷ lệ nầy.

Theo 1 nghiên cứu của trường Đại học Scranton, Pennsylvania, tỷ lệ chất chống oxy hoá trong hạt cà phê còn cao hơn so với một số thực vật khác như táo, cà chua, cranberries. Giáo sư Joe Vinson, người dẫn đầu nhóm nghiên cứu, cũng cho biết cà phê đã rút bớt chất caffeine hay cà phê thường đều có lượng chất chống oxy hoá như nhau. Chất chống oxy hoá giúp trung hoà những gốc tự do để ngăn chận quá trình hư hại tế bào và DNA trong các loại bệnh tim mạch, ung thư và quá trình lão hoá.

Tuy nhiên, ông cũng khuyến cáo nghiên cứu của ông không xác định uống cà phê có lợi cho sức khoẻ vì cơ thể không thể hấp thu hết được lượng chất chống oxy hoá trong cà phê chưa kể đến tác dụng kích thích của loại thức uống nầy. Bù lại, ông khuyên mọi người nên ăn nhiều rau quả và các loại hạt thô để bảo đảm được nhu cầu chất chống oxy hoá cần thiết.

Cà phê có giúp giảm stress?

Do tác dụng kích thích thần kinh, cà phê làm tăng tiết những hormon stress như adrenalin, cortisol nên có thể tăng cường khả năng “chống trả hoặc bỏ chạy” giúp ta năng động, linh hoạt và thêm công suất cơ bắp để làm giảm tạm thời sự mệt mỏi.

Cà phê có thể giúp giải toả sự buồn tẻ và cả buồn ngủ của những công việc đơn điệu như lái xe, canh gác, trông trẻ, chăm sóc người ốm.

Tuy nhiên khi được sử dụng nhiều, những kích hoạt liên tục sẽ gây ra nhiều phản ứng độc hại. Do sự quen thuốc, lượng thức uống mà cơ thể cần sẽ càng cao. Với liều lớn hoặc dùng lâu dài sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn tâm lý có thể dẫn đến suy giảm hệ miễn dịch, tăng đáp ứng viêm và ảnh hưởng xấu đến nhiều hoạt động chức năng của các cơ quan.

Như vậy, uống 1 ly cà phê lúc sáng sớm để tạo sự hưng phấn trước khi bắt đầu 1 ngày làm việc hoặc uống trước khi vận động là tốt nhưng dùng nhiều hơn hoặc dùng vào buổi chiều là không nên. Sự mệt mỏi và căng thẳng gây ra do làm việc quả tải, quá giờ cần phải được cần phải được bố trí nghỉ ngơi và thư giãn hợp lý hơn là cố duy trì bằng những chất kích thích.

Cà phê và bệnh tim mạch, tiểu đường

Nghiên cứu của trường Đại học Oklahoma đã cho biết uống từ 4 đến 5 ly cà phê mỗi ngày có thể làm tăng huyết áp ở những người có nguy cơ cao! Một khảo sát khác trước đó cũng cho biết những người thường dùng trên 1 ly cà phê mỗi ngày tăng gấp đôi nguy cơ bệnh tim và đột quỵ so với người không dùng cà phê (U.S. Pharmacist 14,6:28).

Nói chung, cà phê có thể tạm thời gia tăng những đáp ứng stress, tăng nhịp tim, tăng áp huyết. Đối với người khoẻ mạnh, các chỉ số sẽ trở lại bình thường. Tuy nhiên, đối với người có nguy cơ cao hoặc đang bị cao huyết áp, việc lập đi lập lại nầy dễ dẫn dến bệnh tật.

Đối với bệnh tiểu đường, từng có một nghiên cứu[iv] được phổ biến chính thức trên tờ the Annals of Internal Medicine cho biết uống nhiều cà phê có thể làm giảm nguy cơ bệnh ĐTĐ ở những đối tượng khoẻ mạnh, không mắc bệnh ung thư, tiểu đường, tim mạch.

Tuy nhiên, ở những người đái tháo đường (ĐTĐ) loại 2, một nghiên cứu mới nhất của trường Đại học Duke đã xác định loại thức uống nầy có tác dụng làm tăng mức đường huyết sau khi ăn khoảng 8% so với ngày họ không dùng cà phê.

Trên thực tế, hạt cà phê có 1 tỷ lệ nhất định một số chất khoáng như Mg, Ca, K và những hợp chất chống oxy hoá hữu ích. Tuy nhiên, những lợi ích nhỏ và trên cơ sở dài hạn của những vi chất không bù trừ nổi với những cái hại lớn hơn và đôi khi tức thì của cafeine trong cà phê.

Do đó có thể nói những hợp chất chống oxy hoá trong hạt cà phê có tác dụng tốt cho việc phòng ngừa ung thư, tim mạch hoặc tiểu đường nhưng không thể nói uống nhiều cà phê giúp phòng ngừa những căn bệnh nầy.

Cà phê giúp chữa mất trí nhớ?

Đặc biệt, mới đây một nghiên cứu của các nhà khoa học trường Đại học Nam Florida đã cho thấy cà phê có khả năng cải thiện đáng kể những triệu chứng của bệnh Alkzheimer’s, loại bệnh mất trí nhớ hay xảy ra ở người già. Nghiên cứu trên những con chuột thí nghiệm được chuyển đổi gen để gây ra bệnh Alkzheimer’s đã cho thấy liều tương đương với 5 cốc cà phê mỗi ngày trong thời gian 2 tháng làm giảm đáng kể các triệu chứng của căn bệnh nầy.

Trước đó, một nghiên cứu phối hợp của các nhà khoa học trường Đại học Kuopio, Phần Lan, Viện Karolinski ở Stockholm, Thuỵ Điển và Viện Sức Khoẻ Quốc Gia Phần Lan cũng cho biết những người trung niên thường dùng cà phê với lượng “trung bình” từ 3 đến 5 ly mỗi ngày có thể làm giảm nguy cơ bị bệnh suy giảm trí nhớ ở tuổi già.

Điều dễ nhận thấy trong cả 2 nghiên cứu trên là lượng cà phê đủ để tạo ra tác dụng ngăn chận suy giảm trí nhớ vẫn được xem là quá cao nên không thể chấp nhận được đối với các đối tượng có thần kinh dễ bị kích thích, cao huyết áp, mất ngủ.

Cà phê có gây vô sinh?

Có nghiên cứu cho biết phụ nữ dùng trên 300mg cafeine mỗi ngày giảm phân nửa khả năng thụ thai so với người không dùng cà phê. Đối với các sản phụ, dùng đến 4 hay 5 ly cà phê mỗi ngày có thể gia tăng nguy cơ sẩy thai. Do đó, cơ quan kiểm soát thực phẩm Anh quốc khuyên phụ nữ không nên dùng quá 200mg coffeine mỗi ngày.

Ngoài ra, dùng nhiều cà phê làm tăng tính acid trong cơ thể, tăng khả năng bị stress, làm giảm sự hấp thu một số chất khoáng như sắt, Ca, K, Mg và làm hao hụt nhiều sinh tố như các sinh tố nhóm B, sinh tố C nên không có lợi cho sản phụ và sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, bạn có thể an tâm nếu chỉ dùng 1 hoặc 2 ly cà phê mỗi ngày.

Cà phê có gây nghiện?

Cà phê là một chất kích thích nên có thể gây nghiện là điều dễ hiểu. Ở những người chỉ dùng 1 ly cà phê mỗi ngày vào những thời điểm nhất định. Khi đến “cữ” đó mà không có cà phê, không chỉ là nhớ nhớ mà bạn sẽ dễ cảm thấy uể oải, ngáy dài ngáp vắn. Tuy nhiên, chỉ như vậy vẫn không xem là nghiện.

Nghiện cà phê là hội chứng bệnh lý ở những người có sự lệ thuộc vào cà phê để giữ được sự bén nhạy bình thường về tâm lý khiến phải dùng cà phê hàng ngày với khuynh hướng gia tăng liều lượng.

Hội chứng nầy có thể bao gồm hàng loạt những rối loạn như căng thẳng, lo sợ, tim đập nhanh, mệt mõi, mất ngủ, bất lực, rối loạn kinh nguyết, cao huyết áp, loét dạ dày... Chưa kể đến lượng đường hoặc những hoá chất hương liệu kèm theo cà phê, việc dùng thường xuyên với liều cao chất kích thích nầy sẽ gây nhiều tác hại. Trong quyển Staying Healthy with Nutrition, Tiến sĩ Elson Haas khuyên những đối tượng nầy nên tìm cách giảm dần lượng cà phê dùng hàng ngày bằng cách uống thêm nhiều nước cốt rau quả và năng vận động. Những biện pháp nầy vừa giúp giải độc, tăng tính kiềm trong cơ thể lại có thể giúp người bệnh dễ vượt qua các triệu chứng khó chịu của cơn nghiện.


Nói chung, cà phê là một thức uống phổ thông, ưa dùng. Do đó, không nhất thiết phải kiêng cữ hẳn. Tuy nhiên không nên uống quá 2 ly cà phê mỗi ngày. Có thể uống lúc sáng sớm hoặc uống trước khi tập thể dục. Không nên uống liền trước khi vào phòng thi hoặc đi phỏng vấn. Không nên uống liền sau khi ăn để không ảnh hưởng xấu đến sự tiêu hoá. Không uống sau 2 giờ chiều để tránh làm rối loạn giấc ngủ. Những người dễ bị căng thẳng, phụ nữ ở giai đoạn tiền mãn kinh, người cao huyết áp, đái tháo đường nên chọn dùng loại cà phê đã rút bỏ cafeine.

Theo ykhoa.net

Dạ, em hiểu rồi ạ.
Xin cám ơn Bác sĩ rất nhiều.

Kính chúc gia đình bác sĩ trong năm mới luôn Bình an và gặp nhiều thuận lợi trong cuộc sống.