.
ĐIỀU TRỊ BỆNH LAO (Phần 1- Mục Đích)

ĐIỀU TRỊ BỆNH LAO ( Phần 1- Mục Đích)
MỤC ĐÍCH CỦA ĐIỀU TRỊ LAO
Image
Điều trị lao nhằm các mục đích sau:
• Chữa cho người mắc lao khỏi bệnh, không lây bệnh sang người khác.
• Tránh cho người lao nặng khỏi tử vong.
• Ngăn chặn, hạn chế tổn thương lao phát triển, huỷ hoại thêm cơ thể.
• Phòng chống các biến chứng, các hậu quả do bệnh lao gây ra.
o Ở phổi biến chứng do lao gây ra là suy hô hấp, tâm phế mạn, tràn khí màng phổi, tràn mủ màng phổi, giãn phế quản, giãn phế nang...
o Ở não - màng não biến chứng do lao gây ra là liệt chi, liệt nửa người, động kinh, trì độn, rối loạn tiền đình...
o Ở bộ phận sinh dục đó là vô sinh, chửa ngoài dạ con...
o Ở cột sống dó là áp xe lạnh, là huỷ hoại đốt sống v.v...
• Tránh tái phát
• Không tạo ra chủng trực khuẩn lao kháng thuốc.
• Chống lây nhiễm cho gia đình người bệnh, cho người xung quanh và cho cộng đồng xã hội.
• Điều trị lao tốt là cách phòng bệnh lao tốt nhất.
THỜI GIAN ĐIỀU TRỊ LAO
Trực khuẩn lao là trực khuẩn rất đặc biệt, có lớp vò có cấu trúc phong phú, phức tạp làm cho nó khó bị các tế bào miễn dịch của cơ thể tiêu diệt. Hơn nữa ngoài khả năng tồn tại bên ngoài tế bào của cơ thể, trực khuẩn lao còn có thể sống tiềm ẩn bên trong tế bào nên tránh được tác động của thuốc chống lao, duy trì được sự tồn tại và khi có điều kiện thuận lợi thì nó phát triển bên trong tế bào.
Vì thế khó tiêu diệt trực khuẩn lao một cách nhanh chóng như tiêu diệt các vi khuẩn thông thường.
Do vậy việc điều trị lao không thể nhanh mà cần phải điều trị dài ngày.
Tuỳ theo công thức chữa lao mạnh hay yếu, thể bệnh lao mà thời gian điều trị có sự thay đổi.
Thời gian chữa lao thích hợp nhất là thời gian chữa đủ để tiêu diệt hết trực khuẩn lao, ngăn cản có hiệu quả khả năng tái phát thuận lợi cho việc chữa trị của người bệnh, phù hợp với khả năng có thể theo dõi của cơ sở y tế, của người thầy thuốc.
Đối với công thức điều trị thông thường trước đây là 9 tháng, đối với công thức điều trị ngắn hạn hiện nay là 6 - 8 tháng.
Không thể có công thức điều trị lao nào đạt được mục đích điều trị như¬ đã nêu trên mà thời gian điều trị dưới 6 tháng.
Do thời gian điều trị lao lâu dài như vậy, chủ yếu bệnh nhân lao được điều trị ngoại trú, tại nhà.
Những trường hợp sau đây cần điều trị tại bệnh viện:
Lao phổi tổn thương rộng, bệnh đang tiến triển, khả năng lây nhiễm cao, không có điều kiện cách li tốt ở nhà v.v...
Các thể lao nặng: lao kê, lao màng não, lao cột sống, đốt sống bị huỷ hoại nhiều, có áp xe lạnh...
- Lao phổi có nguy cơ gây suy hô hấp, lao phổi tổn thương rộng, xơ lồng ngực do lao đang có bội nhiễm phổi phế quản, đang ở trong đợt cấp của tâm phế mạn v.v...
- Các thể lao đang có nguy cơ gây truỵ tuần hoàn: lao màng tim, đợt cấp của tâm phế mạn, lao phổi suy kiệt v.v...
- Có các biến chứng nặng, nguy hiểm của bệnh lao: ho ra máu, tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi, tràn mủ màng phổi do lao, tấc ruột do lao v.v...
Bệnh lao đang cần có sự chăm sóc đặc biệt để chẩn đoán, điều trị cần phải nằm tại bệnh viện: bệnh nhân lao cần soi chụp phế quản, cần chọc hút dịch, chọc hút khí, cần soi màng phổi, cần gây dính màng phổi v.v...
Bệnh nhân lao điều trị bị tai biến nặng do thuốc chống lao gây ra (suy gan, thận.v.v..).
- Bệnh nhân lao có tai biến nặng do các thuốc khác gây ra.
- Bệnh nhân lao phổi không có khả năng điều trị tốt tại nhà, khó giám sát, đang điều trị lao ở giai đoạn tấn công của phác đồ điều trị ngắn hạn v.v...
Tuỳ tình trạng ng¬ời bệnh, điều kiện, hoàn cảnh, khả năng tiếp nhận của cơ sở y tế những điểm nêu trên có thể thay đổi cho phù hợp.
Điều kiện để bệnh nhân có thể điều trì tại nhà là:
- Bệnh nhân không trong số những trường hợp phải điều trị tại bệnh viện như đã nêu trên.
Bệnh nhân hiểu biết đầy đủ về thuốc chống lao, cách dùng, liều lượng dùng, thời gian dùng thuốc, các tác dụng phụ và các biến chứng có thể xảy ra khi dùng thuốc.
- Có đầy đủ thuốc theo công thức điều trị.
- Có thể tự theo dõi và có đủ điều kiện để tự theo dõi việc uống thuốc, việc chữa bệnh và những vấn đề có liên quan đến những việc đó (tai biến thuốc v.v...) hoặc có thầy thuốc hoặc người có thể theo dõi, giám sát trực tiếp các việc đó.
ĐIỀU TRỊ LAO CÓ HAI GIAI ĐOẠN
Trực khuẩn lao là trực khuẩn rất đặc biệt, có lớp vò có cấu trúc phong phú, phức tạp làm cho nó khó bị các tế bào miễn dịch của cơ thể tiêu diệt. Hơn nữa ngoài khả năng tồn tại bên ngoài tế bào của cơ thể, trực khuẩn lao còn có thể sống tiềm ẩn bên trong tế bào nên tránh được tác động của thuốc chống lao, duy trì được sự tồn tại và khi có điều kiện thuận lợi thì nó phát triển bên trong tế bào.
Vì thế khó tiêu diệt trực khuẩn lao một cách nhanh chóng như tiêu diệt các vi khuẩn thông thường.
Do vậy việc điều trị lao không thể nhanh mà cần phải điều trị dài ngày.
Tuỳ theo công thức chữa lao mạnh hay yếu, thể bệnh lao mà thời gian điều trị có sự thay đổi.
Thời gian chữa lao thích hợp nhất là thời gian chữa đủ để tiêu diệt hết trực khuẩn lao, ngăn cản có hiệu quả khả năng tái phát thuận lợi cho việc chữa trị của người bệnh, phù hợp với khả năng có thể theo dõi của cơ sở y tế, của người thầy thuốc.
Đối với công thức điều trị thông thường trước đây là 9 tháng, đối với công thức điều trị ngắn hạn hiện nay là 6 - 8 tháng.
Không thể có công thức điều trị lao nào đạt được mục đích điều trị như¬ đã nêu trên mà thời gian điều trị dưới 6 tháng.
Do thời gian điều trị lao lâu dài như vậy, chủ yếu bệnh nhân lao được điều trị ngoại trú, tại nhà.
Những trường hợp sau đây cần điều trị tại bệnh viện:
Lao phổi tổn thương rộng, bệnh đang tiến triển, khả năng lây nhiễm cao, không có điều kiện cách li tốt ở nhà v.v...
Các thể lao nặng: lao kê, lao màng não, lao cột sống, đốt sống bị huỷ hoại nhiều, có áp xe lạnh...
- Lao phổi có nguy cơ gây suy hô hấp, lao phổi tổn thương rộng, xơ lồng ngực do lao đang có bội nhiễm phổi phế quản, đang ở trong đợt cấp của tâm phế mạn v.v...
- Các thể lao đang có nguy cơ gây truỵ tuần hoàn: lao màng tim, đợt cấp của tâm phế mạn, lao phổi suy kiệt v.v...
- Có các biến chứng nặng, nguy hiểm của bệnh lao: ho ra máu, tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi, tràn mủ màng phổi do lao, tấc ruột do lao v.v...
Bệnh lao đang cần có sự chăm sóc đặc biệt để chẩn đoán, điều trị cần phải nằm tại bệnh viện: bệnh nhân lao cần soi chụp phế quản, cần chọc hút dịch, chọc hút khí, cần soi màng phổi, cần gây dính màng phổi v.v...
Bệnh nhân lao điều trị bị tai biến nặng do thuốc chống lao gây ra (suy gan, thận.v.v..).
- Bệnh nhân lao có tai biến nặng do các thuốc khác gây ra.
- Bệnh nhân lao phổi không có khả năng điều trị tốt tại nhà, khó giám sát, đang điều trị lao ở giai đoạn tấn công của phác đồ điều trị ngắn hạn v.v...
Tuỳ tình trạng ng¬ời bệnh, điều kiện, hoàn cảnh, khả năng tiếp nhận của cơ sở y tế những điểm nêu trên có thể thay đổi cho phù hợp.
Điều kiện để bệnh nhân có thể điều trì tại nhà là:
- Bệnh nhân không trong số những trường hợp phải điều trị tại bệnh viện như đã nêu trên.
Bệnh nhân hiểu biết đầy đủ về thuốc chống lao, cách dùng, liều lượng dùng, thời gian dùng thuốc, các tác dụng phụ và các biến chứng có thể xảy ra khi dùng thuốc.
- Có đầy đủ thuốc theo công thức điều trị.
- Có thể tự theo dõi và có đủ điều kiện để tự theo dõi việc uống thuốc, việc chữa bệnh và những vấn đề có liên quan đến những việc đó (tai biến thuốc v.v...) hoặc có thầy thuốc hoặc người có thể theo dõi, giám sát trực tiếp các việc đó.
VAI TRÒ CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC TRONG ĐIỀU TRỊ LAO
Người thầy thuốc có vai trò rất quan trọng trong việc điểu trị lao. Không có người thầy thuốc không thể giải quyết lao tốt được từ khâu phát hiện, chẩn đoán cho đến khâu điều trị, phòng bệnh.
Phát hiện lao là khâu đầu tiên của việc giải quyết bệnh lao.
Bằng phương pháp phát hiện thụ động người thầy thuốc tiến đến chẩn đoán bệnh lao và quyết định việc điều trị tuỳ theo thể lao và tình trạng cơ thể của người bệnh.
Các công thức điều trị lao được đề ra chỉ mang tính chất hướng dẫn còn điều trị cụ thể như thế nào do người thầy thuốc chọn lựa và quyết định.
Người lao phổi mới, điều trị không giống người lao phổi tái phát hoặc lao phổi kháng thuốc, người lao phổi kèm theo có tràn dịch màng phổi hoặc tràn dịch màng tim điều trị khác với người chỉ có tốn thương phổi đơn thuần...
Bệnh nhân yếu, cân ít, liều lượng thuốc điều trị không thể như bệnh nhân thể trạng tốt, cân nặng nhiều v.v...
Trong quá trình chữa bệnh có thể xảy ra các tác dụng phụ của thuốc hoặc có một tình trạng bệnh lý mới nảy sinh (viêm gan, viêm thận, kháng thuốc v.v...) chỉ có người thầy thuốc mới quyết định được trong các tình huống đó sử dụng thuốc như thế nào.
Người bệnh không thể tự mình điều trị hoặc điều trị theo sự mách bảo của những người không phải chuyên khoa. Việc chữa bệnh nếu không đúng, không thích hợp hậu quả có thể rất tai hại mà người gánh chịu sẽ là người bệnh.
VAI TRÒ CỦA NGƯỜI BỆNH TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH LAO
Người bệnh là chủ thể của việc điều trị bệnh vì thế họ là yếu tố quyết định cho thành bại của việc này.
Người bệnh có bệnh nhưng không chịu đi phát hiện bệnh, không chịu đến cơ sở y tế hoặc không chịu đến thầy thuốc để chẩn đoán ra bệnh, có bệnh không chịu chữa hoặc chữa không đúng theo hướng dẫn của thầy thuốc v.v... thì dù có thầy thuốc giỏi, cơ sở y tế được trang bị tốt, có đầy đủ thuốc phát không cho mọi người bệnh v.v... việc chữa bệnh cũng không thể có kết quả.
Người bệnh phải là người tích cực nhất, chủ động nhất cộng tác với thầy thuốc, tham gia cùng thầy thuốc vào việc chữa bệnh. Những yếu tố để người bệnh coi thường bệnh tật, không tuân thủ việc điều trị, chữa bệnh không đủ thời gian, dùng thuốc không đúng v.v... thường được biết là:
- Hoàn cảnh kinh tế khó khăn, luôn phải lo việc kiếm sống. Không chữa bệnh đối với họ có thể chưa sao nhưng không bươn chải không kiếm ra tiền thì ảnh hưởng ngay đến sự tồn tại của bản thân họ và gia đình họ.
- Sự hiểu biết về bệnh lao không đầy đủ.
- Yếu tố tâm lý , xã hội vv...
Tuy nhiên từ lâu nay việc đánh giá đầy đủ vai trò của người bệnh, sự tham gia, cộng tác của họ trong việc chữa bệnh không được đánh giá đầy đủ.
Ở các nước công nghiệp hóa tỷ lệ người bệnh không cộng tác không tham gia vào việc chữa bệnh lên tới 20%, ngay cả ở những nơi kiểm soát được việc chữa lao rất tốt.
Ở các nước đang phát triển, dùng các công thức chữa lao cũ, điều trị dài ngày, số bệnh nhân theo đúng được chỉ dẫn điều trị không cao, dẫn tới trên 50% bệnh nhân lao thất bại trong điều trị.
Đối với cộng đồng và trong những bình diện rộng lớn hơn việc không cộng tác, không tham gia của người bệnh với người thầy thuốc trong công tác chữa bệnh đóng vai trò rất lớn trong việc điều trị lao thất bại, và là nguyên nhân quan trọng của việc tái phát bệnh lao.
Do vậy yếu tố quan trọng bậc nhất của việc điều trị lao là thúc đẩy, cải thiện được sự hợp tác, sự tham gia của người bệnh vào quá trình chữa bệnh.
Người thầy thuốc không thể một mình chịu trách nhiệm về kết quả điều trị, không thể một mình đảm bảo được việc chữa khỏi bệnh. Lao là một bệnh xã hội, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị của bệnh nhân: vai trò của người thầy thuốc, của Tổ chức y tế cơ sở, của chuyên ngành lao, của chính quyền địa phương.v.v... nhưng quan trọng nhất là sự "tham gia", sự cộng tác một cách chủ động, tự giác, có ý thức và đầy đủ của người bệnh vào quá trình chữa bệnh.
TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC ĐIỀU TRỊ ĐỦ THỜI GIAN
Điểu trị lao muốn có kết quả phải điều trị đủ liều lượng, đủ thời gian, có giai đoạn tấn công, giai đoạn củng cố. Thời gian cần thiết cho việc điều trị đối với công thức bình thường là 9 tháng đối với công thức ngắn ngày là 6-8 tháng.
Giai đoạn tấn công đối với công thức bình thường là 3 tháng, đối với công thức ngắn ngày là 2 tháng.
Giai đoạn củng cố đối với công thức bình thường là 6 tháng, đối với công thức ngắn ngày là 4 - 6 tháng.
Giai đoạn tấn công là giai đoạn quan trọng nhất, mục tiêu của giai đoạn này là tiêu diệt hầu hết các trực khuẩn lao, là giai đoạn chữa khỏi bệnh.
Giai đoạn củng cố là giai đoạn tiêu diệt nốt các trực khuẩn lao còn sót lại, là giai đoạn chống tái phát.
Nếu người bệnh bỏ dở việc điều trị thì không đạt được mục tiêu của việc chữa bệnh, bệnh sẽ phát triển trở lại, đặc biệt việc bỏ dở điều trị trong 2 - 3 tháng đầu.
Ở thời kỳ này trực khuẩn lao sống tại các vùng tổn thương ở phổi còn nhiều. Chúng sẽ phát triển lại rất nhanh chóng nếu ngừng điều trị. Trong giai đoạn điều trị tấn công phải dùng thuốc hàng ngày.
Do vậy khi người bệnh bỏ thuốc trên một ngày phải cho họ tiếp tục dùng thuốc ngay.
Đến giai đoạn củng cố, trực khuẩn lao không còn nhiều nhưng cũng không thể bỏ ngày điều trị quá lâu. Nói chung nếu bỏ điều trị từ một tháng trở lên nếu trong đờm vẫn còn phát hiện được BK thì việc điều trị coi như phải làm lại từ đầu.
Điều trị lao nửa chừng bỏ dở có tác hại là bệnh không khỏi, dễ phát sinh chủng trực khuẩn lao kháng thuốc điều trị rất khó khăn.
Đối với gia đình, với những người xung quanh và với cộng đồng tác hại của việc bỏ dở điều trị cũng không nhỏ vì nó hình thành trong cộng đồng nguồn lây nhiễm nguy hiểm hơn, khó chữa hơn.
Như vậy việc điều trị lao nửa chừng bỏ dở vừa nguy hiểm cho người bị bệnh vừa nguy hiểm cho người lành trong gia đình, trong cộng đồng phải hết sức tránh.
(Theo TTYDVN)

nguồn http://www.nhakhoalananh.com/vn/print.php?post=643

157345 top -


PayPal về email:
[email protected]


Chi phiếu gửi về:
Hoanh Ton
6879 Amherst St.
San Diego, CA 92115



Việt Nam chuyển tới:
Phạm Thị Tuyết Phượng
Số tài khoản: 4973099
ACB Châu Văn Liêm, TPHCM



Ý kiến về Quỹ VietDitru

Image
Image